{"id":7107,"date":"2026-04-16T13:15:00","date_gmt":"2026-04-16T19:15:00","guid":{"rendered":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107"},"modified":"2026-04-14T23:51:45","modified_gmt":"2026-04-15T05:51:45","slug":"constatan-alineaciones-equinocciales-prehispanicas-en-cuicuilco","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107","title":{"rendered":"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco"},"content":{"rendered":"\n<p><strong><em>Especialistas del INAH y la ENAH descubrieron que la zona arqueol\u00f3gica de Cuicuilco, al sur de la Ciudad de M\u00e9xico, comparte un mismo patr\u00f3n astron\u00f3mico con edificios modernos: todos miran hacia donde sale el sol en los equinoccios.<\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Por Staff AzTurismo<\/p>\n\n\n\n<p>La Zona Arqueol\u00f3gica de Cuicuilco, uno de los asentamientos m\u00e1s antiguos del Valle de M\u00e9xico, pudo haber sido trazada con base en el equinoccio de primavera. As\u00ed lo revela un estudio arqueoastron\u00f3mico del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH), realizado a trav\u00e9s del Departamento de Difusi\u00f3n Cultural de la Escuela Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (ENAH).<\/p>\n\n\n\n<p>La investigaci\u00f3n, encabezada por el arqueoastr\u00f3nomo Aar\u00f3n Uriel Gonz\u00e1lez Ben\u00edtez, de la Sociedad Astron\u00f3mica de Iztapalapa, documenta que los <strong>alineamientos equinocciales en Cuicuilco<\/strong> no solo existen en estructuras prehisp\u00e1nicas, sino tambi\u00e9n en edificios contempor\u00e1neos como los de la propia ENAH e incluso en la traza urbana de la colonia Isidro Fabela.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">El sol sobre el cerro Papayo: el eje invisible<\/h3>\n\n\n\n<p>El hallazgo clave es que los edificios principales de la ENAH \u2014incluyendo el Anexo, la Biblioteca Guillermo Bonfil Batalla y la Torre de Investigaci\u00f3n\u2014 presentan una orientaci\u00f3n de entre 89\u00b0 y 90\u00b0 acimutales (este geogr\u00e1fico). Esa direcci\u00f3n coincide con el punto exacto por donde el sol se eleva sobre el cerro Papayo durante los amaneceres equinocciales.<\/p>\n\n\n\n<p>Este fen\u00f3meno fue observado y constatado el pasado <strong>23 de marzo de 2026<\/strong> por el equipo de investigaci\u00f3n.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\"><div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-full is-resized\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"400\" data-attachment-id=\"7109\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=7109\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-hipotesis-es-planteada-por-el-arqueoastronomo-de-la-Sociedad-Astronomica-de-Iztapalapa-Aaron-Gonzalez.-Foto-Gerardo-Pena-INAH-1.jpg?fit=600%2C400&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,400\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1774253115&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"La hip\u00f3tesis es planteada por el arqueoastr\u00f3nomo de la Sociedad Astron\u00f3mica de Iztapalapa, Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez. Foto Gerardo Pe\u00f1a, INAH\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"&lt;p&gt;La hip\u00f3tesis es planteada por el arqueoastr\u00f3nomo de la Sociedad Astron\u00f3mica de Iztapalapa, Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez. Foto Gerardo Pe\u00f1a, INAH&lt;\/p&gt;\n\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-hipotesis-es-planteada-por-el-arqueoastronomo-de-la-Sociedad-Astronomica-de-Iztapalapa-Aaron-Gonzalez.-Foto-Gerardo-Pena-INAH-1.jpg?fit=600%2C400&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-hipotesis-es-planteada-por-el-arqueoastronomo-de-la-Sociedad-Astronomica-de-Iztapalapa-Aaron-Gonzalez.-Foto-Gerardo-Pena-INAH-1.jpg?resize=600%2C400&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-7109\" style=\"width:422px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-hipotesis-es-planteada-por-el-arqueoastronomo-de-la-Sociedad-Astronomica-de-Iztapalapa-Aaron-Gonzalez.-Foto-Gerardo-Pena-INAH-1.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-hipotesis-es-planteada-por-el-arqueoastronomo-de-la-Sociedad-Astronomica-de-Iztapalapa-Aaron-Gonzalez.-Foto-Gerardo-Pena-INAH-1.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/La-hipotesis-es-planteada-por-el-arqueoastronomo-de-la-Sociedad-Astronomica-de-Iztapalapa-Aaron-Gonzalez.-Foto-Gerardo-Pena-INAH-1.jpg?resize=150%2C100&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><figcaption class=\"wp-element-caption\">La hip\u00f3tesis es planteada por el arqueoastr\u00f3nomo de la Sociedad Astron\u00f3mica de Iztapalapa, Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez. Foto Gerardo Pe\u00f1a, INAH<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n<p>\u201cLa presencia de edificios con una orientaci\u00f3n similar no se limita al complejo de la ENAH. En las proximidades hay otros elementos urbanos que coinciden con esta caracter\u00edstica\u201d, explic\u00f3 Gonz\u00e1lez Ben\u00edtez.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<p>Entre esos elementos destacan el trazo reticular de la colonia Isidro Fabela y su avenida principal, as\u00ed como las antiguas estructuras de <strong>Cuicuilco A y Cuicuilco B<\/strong>, localizadas al poniente de la escuela, las cuales representar\u00edan el antecedente m\u00e1s temprano de esta arquitectura equinoccial local.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">\u00bfEquinoccio cultural cuicuilca?<\/h3>\n\n\n\n<p>El estudio no solo confirma las alineaciones, sino que propone una reinterpretaci\u00f3n del equinoccio. M\u00e1s all\u00e1 del 20 o 21 de marzo \u2014fecha globalizada\u2014, Gonz\u00e1lez Ben\u00edtez introduce el concepto de <strong>equinoccio cultural<\/strong>, definido por el calendario propio de cada grupo humano.<\/p>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-gallery has-nested-images columns-default is-cropped wp-block-gallery-1 is-layout-flex wp-block-gallery-is-layout-flex\">\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"316\" data-attachment-id=\"7110\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=7110\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Cuicuilco-B-alineaciones-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?fit=600%2C316&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,316\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Cuicuilco B, alineaciones equinocciales. Cortes\u00eda Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez (1)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Cuicuilco-B-alineaciones-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?fit=600%2C316&amp;ssl=1\" data-id=\"7110\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Cuicuilco-B-alineaciones-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?resize=600%2C316&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-7110\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Cuicuilco-B-alineaciones-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Cuicuilco-B-alineaciones-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?resize=300%2C158&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Cuicuilco-B-alineaciones-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?resize=150%2C79&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"400\" data-attachment-id=\"7111\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=7111\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/En-la-epoca-prehispanica-los-nucleos-urbanos-constituyeron-el-centro-del-mundo-para-cada-grupo-humano.-Foto-Mauricio-Marat-INAH-1.jpg?fit=600%2C400&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,400\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1742548122&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"En la \u00e9poca prehisp\u00e1nica, los n\u00facleos urbanos constituyeron el centro del mundo para cada grupo humano. Foto Mauricio Marat, INAH (1)\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/En-la-epoca-prehispanica-los-nucleos-urbanos-constituyeron-el-centro-del-mundo-para-cada-grupo-humano.-Foto-Mauricio-Marat-INAH-1.jpg?fit=600%2C400&amp;ssl=1\" data-id=\"7111\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/En-la-epoca-prehispanica-los-nucleos-urbanos-constituyeron-el-centro-del-mundo-para-cada-grupo-humano.-Foto-Mauricio-Marat-INAH-1.jpg?resize=600%2C400&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-7111\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/En-la-epoca-prehispanica-los-nucleos-urbanos-constituyeron-el-centro-del-mundo-para-cada-grupo-humano.-Foto-Mauricio-Marat-INAH-1.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/En-la-epoca-prehispanica-los-nucleos-urbanos-constituyeron-el-centro-del-mundo-para-cada-grupo-humano.-Foto-Mauricio-Marat-INAH-1.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/En-la-epoca-prehispanica-los-nucleos-urbanos-constituyeron-el-centro-del-mundo-para-cada-grupo-humano.-Foto-Mauricio-Marat-INAH-1.jpg?resize=150%2C100&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"337\" data-attachment-id=\"7112\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=7112\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?fit=600%2C337&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,337\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Los edificios principales de la ENAH est\u00e1n orientados hacia la salida del sol sobre el cerro Papayo, en los amaneceres equinocciales. Cortes\u00eda Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?fit=600%2C337&amp;ssl=1\" data-id=\"7112\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?resize=600%2C337&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-7112\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez-1.jpg?resize=150%2C84&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"337\" data-attachment-id=\"7113\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=7113\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineacion-en-perspectiva-del-sol-y-la-Torre-de-Investigacion-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Uriel-Gonzalez-Benitez.jpg?fit=600%2C337&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,337\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Alineaci\u00f3n en perspectiva del sol y la Torre de Investigaci\u00f3n de la ENAH. Cortes\u00eda Aar\u00f3n Uriel Gonz\u00e1lez Ben\u00edtez\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineacion-en-perspectiva-del-sol-y-la-Torre-de-Investigacion-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Uriel-Gonzalez-Benitez.jpg?fit=600%2C337&amp;ssl=1\" data-id=\"7113\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineacion-en-perspectiva-del-sol-y-la-Torre-de-Investigacion-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Uriel-Gonzalez-Benitez.jpg?resize=600%2C337&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-7113\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineacion-en-perspectiva-del-sol-y-la-Torre-de-Investigacion-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Uriel-Gonzalez-Benitez.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineacion-en-perspectiva-del-sol-y-la-Torre-de-Investigacion-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Uriel-Gonzalez-Benitez.jpg?resize=300%2C169&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineacion-en-perspectiva-del-sol-y-la-Torre-de-Investigacion-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Uriel-Gonzalez-Benitez.jpg?resize=150%2C84&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n\n\n\n<figure class=\"wp-block-image size-large\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"316\" data-attachment-id=\"7114\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=7114\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineaciones-Equinocciales-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C316&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,316\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;0&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"Alineaciones Equinocciales de la ENAH. Cortes\u00eda Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineaciones-Equinocciales-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C316&amp;ssl=1\" data-id=\"7114\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineaciones-Equinocciales-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?resize=600%2C316&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-7114\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineaciones-Equinocciales-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineaciones-Equinocciales-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?resize=300%2C158&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Alineaciones-Equinocciales-de-la-ENAH.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?resize=150%2C79&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure>\n<\/figure>\n\n\n\n<p>En el caso cuicuilca, el equinoccio de primavera coincidir\u00eda con la veintena <strong>tozoztontli<\/strong>, y el de oto\u00f1o con <strong>teotleco<\/strong>, ambas del calendario prehisp\u00e1nico <em>Cempohuallapohualli<\/em>. As\u00ed, el llamado \u201cequinoccio cultural cuicuilca\u201d tendr\u00eda lugar entre el 23 y 24 de marzo.<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201cResulta interesante observar que las orientaciones de la arquitectura de la ENAH y de la colonia Isidro Fabela coincidan de manera cercana con lo propuesto para los horizontes equinocciales de Cuicuilco A y B\u201d, a\u00f1adi\u00f3 el investigador.<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Una coincidencia que no es casual<\/h3>\n\n\n\n<p>Aunque no se sabe con certeza si la traza urbana actual fue dise\u00f1ada con ese prop\u00f3sito, los especialistas califican el hallazgo como \u201cuna coincidencia extraordinaria\u201d que refuerza la identidad astron\u00f3mica de la zona.<\/p>\n\n\n\n<p>Jos\u00e9 Manuel Castillo Hern\u00e1ndez, jefe del Departamento de Difusi\u00f3n Cultural de la ENAH, subray\u00f3 el valor pedag\u00f3gico del descubrimiento:<\/p>\n\n\n\n<blockquote class=\"wp-block-quote is-layout-flow wp-block-quote-is-layout-flow\">\n<p>\u201cEsta sincron\u00eda simb\u00f3lica no solo mantiene viva la memoria astron\u00f3mica local, sino que enriquece la formaci\u00f3n de nuestra comunidad estudiantil y la relaci\u00f3n que guarda este centro universitario con la zona arqueol\u00f3gica.\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\">Un puente entre el pasado y el presente<\/h3>\n\n\n\n<p>Las <strong>alineaciones equinocciales en Cuicuilco<\/strong> demuestran que el conocimiento astron\u00f3mico prehisp\u00e1nico no es solo un vestigio del pasado, sino una tradici\u00f3n viva que sigue expres\u00e1ndose en la arquitectura contempor\u00e1nea. Desde las pir\u00e1mides circulares de Cuicuilco hasta los pasillos de la ENAH, el sol sigue marcando el mismo rumbo cada equinoccio.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>\u00bfCasualidad o dise\u00f1o? Los investigadores lo tienen claro: el cielo sigue guiando el trazo de la ciudad.<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Especialistas del INAH y la ENAH descubrieron que la zona arqueol\u00f3gica de Cuicuilco, al sur de la Ciudad de M\u00e9xico, comparte un mismo patr\u00f3n astron\u00f3mico con edificios modernos: todos miran hacia donde sale el sol en los equinoccios. Por Staff AzTurismo La Zona Arqueol\u00f3gica de Cuicuilco, uno de los asentamientos m\u00e1s antiguos del Valle de [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7108,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[30,31,33],"tags":[99,261,3524,192,39,1516,3523],"class_list":{"0":"post-7107","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-e","8":"category-especiales","9":"category-especiales-segundarias","10":"tag-azturismo","11":"tag-enah","12":"tag-escuela-nacional-de-antropologia-e-historia","13":"tag-inah","14":"tag-turismo","15":"tag-zona-arqueologica-de-cuicuilco","16":"tag-zonas-arqueologicias"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.4 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco - Azturismo Noticias<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Arqueoastr\u00f3nomos confirman alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas y modernas en Cuicuilco. Edificios de la ENAH y zonas arqueol\u00f3gicas apuntan al sol sobre el cerro Papayo.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco - Azturismo Noticias\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Arqueoastr\u00f3nomos confirman alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas y modernas en Cuicuilco. Edificios de la ENAH y zonas arqueol\u00f3gicas apuntan al sol sobre el cerro Papayo.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azturismo Noticias\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AzturismoNoticias\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2026-04-16T19:15:00+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"337\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Azturismo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@AzTurismo\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@AzTurismo\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Azturismo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"4 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107\"},\"author\":{\"name\":\"Azturismo\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1\"},\"headline\":\"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco\",\"datePublished\":\"2026-04-16T19:15:00+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107\"},\"wordCount\":678,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1\",\"keywords\":[\"azturismo\",\"ENAH\",\"Escuela Nacional de Antropolog\u00eda e Historia\",\"INAH\",\"Turismo\",\"Zona Arqueol\u00f3gica de Cuicuilco\",\"zonas arqueol\u00f3gicias\"],\"articleSection\":[\"Destacadas\",\"ESPECIALES 1\",\"ESPECIALES 2\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107\",\"name\":\"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco - Azturismo Noticias\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1\",\"datePublished\":\"2026-04-16T19:15:00+00:00\",\"description\":\"Arqueoastr\u00f3nomos confirman alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas y modernas en Cuicuilco. Edificios de la ENAH y zonas arqueol\u00f3gicas apuntan al sol sobre el cerro Papayo.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2026\\\/04\\\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1\",\"width\":600,\"height\":337,\"caption\":\"Los edificios principales de la ENAH est\u00e1n orientados hacia la salida del sol sobre el cerro Papayo, en los amaneceres equinocciales. Cortes\u00eda Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez\"},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=7107#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/\",\"name\":\"Azturismo\",\"description\":\"Azturismo Noticias\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#organization\",\"name\":\"Azturismo\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1\",\"width\":294,\"height\":69,\"caption\":\"Azturismo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/AzturismoNoticias\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/AzTurismo\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/azturismo_noticias\\\/?fbclid=IwAR2xMiuoHbs6eLeIHKP8P5sSGa-xFrw7FfejscXO7kDghWa7wKLjGczKOwE\",\"https:\\\/\\\/www.tiktok.com\\\/@azturismo\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1\",\"name\":\"Azturismo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1775892072\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1775892072\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1775892072\",\"caption\":\"Azturismo\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/azturismo.net\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco - Azturismo Noticias","description":"Arqueoastr\u00f3nomos confirman alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas y modernas en Cuicuilco. Edificios de la ENAH y zonas arqueol\u00f3gicas apuntan al sol sobre el cerro Papayo.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco - Azturismo Noticias","og_description":"Arqueoastr\u00f3nomos confirman alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas y modernas en Cuicuilco. Edificios de la ENAH y zonas arqueol\u00f3gicas apuntan al sol sobre el cerro Papayo.","og_url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107","og_site_name":"Azturismo Noticias","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AzturismoNoticias","article_published_time":"2026-04-16T19:15:00+00:00","og_image":[{"width":600,"height":337,"url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1","type":"image\/jpeg"}],"author":"Azturismo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@AzTurismo","twitter_site":"@AzTurismo","twitter_misc":{"Escrito por":"Azturismo","Tiempo de lectura":"4 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107"},"author":{"name":"Azturismo","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/person\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1"},"headline":"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco","datePublished":"2026-04-16T19:15:00+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107"},"wordCount":678,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1","keywords":["azturismo","ENAH","Escuela Nacional de Antropolog\u00eda e Historia","INAH","Turismo","Zona Arqueol\u00f3gica de Cuicuilco","zonas arqueol\u00f3gicias"],"articleSection":["Destacadas","ESPECIALES 1","ESPECIALES 2"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107","url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107","name":"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco - Azturismo Noticias","isPartOf":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1","datePublished":"2026-04-16T19:15:00+00:00","description":"Arqueoastr\u00f3nomos confirman alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas y modernas en Cuicuilco. Edificios de la ENAH y zonas arqueol\u00f3gicas apuntan al sol sobre el cerro Papayo.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/azturismo.net\/?p=7107"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1","width":600,"height":337,"caption":"Los edificios principales de la ENAH est\u00e1n orientados hacia la salida del sol sobre el cerro Papayo, en los amaneceres equinocciales. Cortes\u00eda Aar\u00f3n Gonz\u00e1lez"},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=7107#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/azturismo.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"Constatan alineaciones equinocciales prehisp\u00e1nicas en Cuicuilco"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#website","url":"https:\/\/azturismo.net\/","name":"Azturismo","description":"Azturismo Noticias","publisher":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/azturismo.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#organization","name":"Azturismo","url":"https:\/\/azturismo.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1","width":294,"height":69,"caption":"Azturismo"},"image":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AzturismoNoticias","https:\/\/x.com\/AzTurismo","https:\/\/www.instagram.com\/azturismo_noticias\/?fbclid=IwAR2xMiuoHbs6eLeIHKP8P5sSGa-xFrw7FfejscXO7kDghWa7wKLjGczKOwE","https:\/\/www.tiktok.com\/@azturismo"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/person\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1","name":"Azturismo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/litespeed\/avatar\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1775892072","url":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/litespeed\/avatar\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1775892072","contentUrl":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/litespeed\/avatar\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1775892072","caption":"Azturismo"},"sameAs":["https:\/\/azturismo.net"],"url":"https:\/\/azturismo.net\/?author=1"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2026\/04\/Los-edificios-principales-de-la-ENAH-estan-orientados-hacia-la-salida-del-sol-sobre-el-cerro-Papayo-en-los-amaneceres-equinocciales.-Cortesia-Aaron-Gonzalez.jpg?fit=600%2C337&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":6788,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6788","url_meta":{"origin":7107,"position":0},"title":"Hallazgo arqueol\u00f3gico en La Lagunilla, clave para la historia mexica","author":"Azturismo","date":"diciembre 31, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff Azturismo \ud83d\udd0d Durante trabajos de salvamento en el Eje Central L\u00e1zaro C\u00e1rdenas, arque\u00f3logos del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH) descubrieron vestigios de una unidad dom\u00e9stica tlatelolca del Poscl\u00e1sico Tard\u00edo (1325-1521), incluyendo tres entierros humanos, un tlecuil (fog\u00f3n de piedra) y cer\u00e1mica de estilo Azteca III. \ud83d\uddfa\ufe0f\u2026","rel":"","context":"En &quot;ESPECIALES 1&quot;","block_context":{"text":"ESPECIALES 1","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=31"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Sello-con-la-representacion-de-un-mono-asociado-al-dios-del-viento-Ehecatl.-Foto-Meliton-Tapia-INAH.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Sello-con-la-representacion-de-un-mono-asociado-al-dios-del-viento-Ehecatl.-Foto-Meliton-Tapia-INAH.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/Sello-con-la-representacion-de-un-mono-asociado-al-dios-del-viento-Ehecatl.-Foto-Meliton-Tapia-INAH.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":3944,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=3944","url_meta":{"origin":7107,"position":1},"title":"Conoce la agenda de junio 2025 del INAH para unirte a sus Paseos Culturales en la CDMX","author":"Azturismo","date":"junio 2, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismoEl Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH), organismo de la Secretar\u00eda de Cultura del Gobierno de M\u00e9xico, anuncia la apertura de la agenda de junio 2025 de sus reconocidos Paseos Culturales. Esta iniciativa invita a la ciudadan\u00eda a conocer, valorar y disfrutar el patrimonio cultural mexicano mediante\u2026","rel":"","context":"En &quot;Destacadas&quot;","block_context":{"text":"Destacadas","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=30"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Paseos-Culturales-INAH-es-una-iniciativa-de-mas-de-60-anos-de-experiencia-cuenta-con-mas-de-100-destinos-programados-anualmente.-Foto-Gabriela-Berumen-INAH.jpg?fit=600%2C451&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Paseos-Culturales-INAH-es-una-iniciativa-de-mas-de-60-anos-de-experiencia-cuenta-con-mas-de-100-destinos-programados-anualmente.-Foto-Gabriela-Berumen-INAH.jpg?fit=600%2C451&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/Paseos-Culturales-INAH-es-una-iniciativa-de-mas-de-60-anos-de-experiencia-cuenta-con-mas-de-100-destinos-programados-anualmente.-Foto-Gabriela-Berumen-INAH.jpg?fit=600%2C451&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":4332,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=4332","url_meta":{"origin":7107,"position":2},"title":"Cierre temporal de zonas arqueol\u00f3gicas del sur de Quintana Roo","author":"Azturismo","date":"junio 30, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismo El Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH) informa que a partir de este s\u00e1bado 28 de junio de 2025 y hasta nuevo aviso, como medida de protecci\u00f3n civil, permanecer\u00e1n cerradas al p\u00fablico las zonas arqueol\u00f3gicas de Ichkabal, Oxtankah, Kohunlich y Dzibanch\u00e9-Kinichn\u00e1. Se invita a la poblaci\u00f3n\u2026","rel":"","context":"En &quot;NOTITUR&quot;","block_context":{"text":"NOTITUR","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=25"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PSX_20250629_224409.jpg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PSX_20250629_224409.jpg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/06\/PSX_20250629_224409.jpg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":3653,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=3653","url_meta":{"origin":7107,"position":3},"title":"\u00a1ZA de Cuicuilco inaugura primer invernadero arqueol\u00f3gico!","author":"Azturismo","date":"abril 15, 2025","format":false,"excerpt":"El proyecto busca restaurar el ecosistema xer\u00f3filo en la zona arqueol\u00f3gica al sur de la Ciudad de M\u00e9xico, combinando patrimonio cultural y conservaci\u00f3n ambiental Por Staff AzTurismo La Zona Arqueol\u00f3gica de Cuicuilco (ZAC) marc\u00f3 un hito en la conservaci\u00f3n del patrimonio biocultural mexicano con la inauguraci\u00f3n del primer invernadero especializado\u2026","rel":"","context":"En &quot;ESPECIALES 1&quot;","block_context":{"text":"ESPECIALES 1","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=31"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/El-Pedregal-del-Xitle-es-un-ecosistema-volcanico-unico-con-gran-valor-ecologico-hidrologico-cultural-y-educativo.-Foto-Fabian-Gonzalez-INAH.jpeg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/El-Pedregal-del-Xitle-es-un-ecosistema-volcanico-unico-con-gran-valor-ecologico-hidrologico-cultural-y-educativo.-Foto-Fabian-Gonzalez-INAH.jpeg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/04\/El-Pedregal-del-Xitle-es-un-ecosistema-volcanico-unico-con-gran-valor-ecologico-hidrologico-cultural-y-educativo.-Foto-Fabian-Gonzalez-INAH.jpeg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":6395,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6395","url_meta":{"origin":7107,"position":4},"title":"INAH y gobierno de Puebla sellan acuerdo hist\u00f3rico por el patrimonio biocultural","author":"Azturismo","date":"noviembre 12, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismo \ud83c\udfdb\ufe0f En un suceso sin precedentes, el Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH) y la Secretar\u00eda de Medio Ambiente, Desarrollo Sustentable y Ordenamiento Territorial (SMADSOT) del estado de Puebla han unido fuerzas mediante la firma de un convenio hist\u00f3rico. Este acuerdo, enfocado en la salvaguardia del\u2026","rel":"","context":"En &quot;NACIONALES&quot;","block_context":{"text":"NACIONALES","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=29"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Contempla-las-urbes-prehispanicas-de-Cantona-Cholula-Yohualichan-Tepexi-el-Viejo-Tehuacan-el-Viejo-y-Los-Cerritos-de-San-Cristobal-Tepatlaxco-entre-otras.-Foto-Karen-Badillo.jpeg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Contempla-las-urbes-prehispanicas-de-Cantona-Cholula-Yohualichan-Tepexi-el-Viejo-Tehuacan-el-Viejo-y-Los-Cerritos-de-San-Cristobal-Tepatlaxco-entre-otras.-Foto-Karen-Badillo.jpeg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Contempla-las-urbes-prehispanicas-de-Cantona-Cholula-Yohualichan-Tepexi-el-Viejo-Tehuacan-el-Viejo-y-Los-Cerritos-de-San-Cristobal-Tepatlaxco-entre-otras.-Foto-Karen-Badillo.jpeg?fit=600%2C450&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":3525,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=3525","url_meta":{"origin":7107,"position":5},"title":"Laura Rojo asume la direcci\u00f3n del Museo Maya de Canc\u00fan","author":"Azturismo","date":"marzo 31, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismo El Museo Maya de Canc\u00fan (MMC) tiene nueva directora. La fot\u00f3grafa y muse\u00f3grafa Laura Rojo F\u00e4rber ha sido nombrada titular de este recinto por acuerdo del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH), bajo la direcci\u00f3n de Diego Prieto Hern\u00e1ndez. El anuncio se realiz\u00f3 el 27 de\u2026","rel":"","context":"En &quot;NOTITUR&quot;","block_context":{"text":"NOTITUR","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=25"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Margarito-Molina-Juan-Manuel-Garibay-Laura-Rojo-y-Carlos-Esperon.-Foto-Centro-INAH-Quintana-Roo.jpeg?fit=600%2C495&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Margarito-Molina-Juan-Manuel-Garibay-Laura-Rojo-y-Carlos-Esperon.-Foto-Centro-INAH-Quintana-Roo.jpeg?fit=600%2C495&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Margarito-Molina-Juan-Manuel-Garibay-Laura-Rojo-y-Carlos-Esperon.-Foto-Centro-INAH-Quintana-Roo.jpeg?fit=600%2C495&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pfqZGx-1QD","amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7107","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=7107"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7107\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":7115,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/7107\/revisions\/7115"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/7108"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=7107"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=7107"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=7107"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}