{"id":6316,"date":"2025-11-07T14:42:07","date_gmt":"2025-11-07T20:42:07","guid":{"rendered":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316"},"modified":"2025-11-07T14:42:12","modified_gmt":"2025-11-07T20:42:12","slug":"la-reina-roja-una-testigo-del-hallazgo-maya-revive-la-historia-de-tzaka-ab-ajaw-en-madrid","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316","title":{"rendered":"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid"},"content":{"rendered":"\n<p>Por Staff AzTurismo<\/p>\n\n\n\n<p>El misterio y el poder de las mujeres mayas han tomado la capital espa\u00f1ola. En un evento que conjuga arqueolog\u00eda, historia y periodismo narrativo, la escritora y periodista cultural <strong>Adriana Malvido<\/strong> present\u00f3 su libro <strong>&#8220;La Reina Roja&#8221;<\/strong> el pasado <strong>4 de noviembre de 2025<\/strong> en la Casa de M\u00e9xico en Madrid, Espa\u00f1a. La cita se enmarc\u00f3 dentro de la ambiciosa exposici\u00f3n <strong>&#8220;La mitad del mundo. La mujer en el M\u00e9xico ind\u00edgena&#8221;<\/strong>, que celebra la trascendencia femenina prehisp\u00e1nica en cuatro sedes madrile\u00f1as.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>El Testimonio de un Descubrimiento Hist\u00f3rico<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>Malvido no solo es la autora de este relato, reeditado bajo el sello Debolsillo, sino una <strong>testigo directa<\/strong> del momento que cambi\u00f3 la historia de Palenque. Con una emotiva narraci\u00f3n, comparti\u00f3 con el p\u00fablico su experiencia la madrugada del <strong>1 de junio de 1994<\/strong>, acompa\u00f1ando a los arque\u00f3logos Arnoldo Gonz\u00e1lez Cruz y Fanny L\u00f3pez Jim\u00e9nez, cuando se revel\u00f3 la tumba de la mujer maya de \u00e9lite en el Templo XIII.<\/p>\n\n\n\n<p><em>&#8220;Sent\u00ed que era un compromiso darles seguimiento. Si tuve el privilegio de estar ah\u00ed y contarlo, ten\u00eda que seguir su historia,&#8221;<\/em> afirm\u00f3 Malvido, enfatizando que el volumen no solo aborda el hallazgo, sino tambi\u00e9n c\u00f3mo el descubrimiento impact\u00f3 la vida del equipo de investigaci\u00f3n, cuyo trabajo minucioso a menudo pasa desapercibido.<\/p>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Nuevos Nombres, Mayor Poder<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>A trav\u00e9s de las p\u00e1ginas actualizadas del libro, que conmemora los <strong>30 a\u00f1os del hallazgo<\/strong>, el di\u00e1logo con <strong>Tz\u2019 aka ab\u2019 Ajaw<\/strong> (la &#8220;Reina Roja&#8221;) contin\u00faa, arrojando luz sobre su vida, su poder y el papel de las mujeres en la clase gobernante maya del siglo VII.<\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"548\" data-attachment-id=\"6318\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=6318\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido.jpg?fit=600%2C548&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,548\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;Meliton Tapia&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1762258687&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"LaReina Roja-Adriana-Malvido\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido.jpg?fit=600%2C548&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido.jpg?resize=600%2C548&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6318\" style=\"width:852px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido.jpg?resize=300%2C274&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido.jpg?resize=150%2C137&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<ul class=\"wp-block-list\">\n<li><strong>Identidad Revelada:<\/strong> El volumen incorpora los \u00faltimos avances de la epigraf\u00eda, la ciencia que descifra la escritura maya. Gracias a esta <em>\u201crevoluci\u00f3n de la epigraf\u00eda\u201d<\/em>, se ha podido confirmar que el personaje era, al menos, <strong>biling\u00fce<\/strong>, un dato inferido por investigadores como Vera Tiesler y Erik Vel\u00e1zquez a partir de la deformaci\u00f3n craneal.<\/li>\n\n\n\n<li><strong>M\u00faltiples T\u00edtulos:<\/strong> La lectura de los glifos ha revelado una lista de nombres que hablan de su inmenso estatus, m\u00e1s all\u00e1 del apodo que le dio el cinabrio: <strong>Se\u00f1ora Reina de Linaje, Se\u00f1ora Reina de las Generaciones<\/strong> y <strong>Reina de Innumerables Linajes<\/strong>. T\u00edtulos que confirman su poder en vida y su veneraci\u00f3n continuada junto a Pakal.<\/li>\n<\/ul>\n\n\n\n<h3 class=\"wp-block-heading\"><strong>Un Sue\u00f1o con Fundamentos Reales en el Coraz\u00f3n de la Exposici\u00f3n<\/strong><\/h3>\n\n\n\n<p>La presentaci\u00f3n se realiz\u00f3 en el mismo recinto que alberga el primer n\u00facleo tem\u00e1tico de la exposici\u00f3n del INAH, ligando el relato personal de Malvido con la gran celebraci\u00f3n cultural de la mujer ind\u00edgena mexicana en Espa\u00f1a.<\/p>\n\n\n\n<p>La autora describi\u00f3 su obra como <strong>&#8220;un sue\u00f1o, con fundamentos reales&#8221;<\/strong>, una mezcla de periodismo riguroso y literatura que consigue que el asombro por el pasado maya &#8220;no cese&#8221;.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Si visitas Madrid&#8230;<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"aligncenter size-full is-resized\"><img data-recalc-dims=\"1\" loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"600\" height=\"399\" data-attachment-id=\"6317\" data-permalink=\"https:\/\/azturismo.net\/?attachment_id=6317\" data-orig-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&amp;ssl=1\" data-orig-size=\"600,399\" data-comments-opened=\"1\" data-image-meta=\"{&quot;aperture&quot;:&quot;0&quot;,&quot;credit&quot;:&quot;&quot;,&quot;camera&quot;:&quot;&quot;,&quot;caption&quot;:&quot;&quot;,&quot;created_timestamp&quot;:&quot;1761910542&quot;,&quot;copyright&quot;:&quot;&quot;,&quot;focal_length&quot;:&quot;0&quot;,&quot;iso&quot;:&quot;0&quot;,&quot;shutter_speed&quot;:&quot;0&quot;,&quot;title&quot;:&quot;&quot;,&quot;orientation&quot;:&quot;1&quot;}\" data-image-title=\"LaReina Roja-Adriana-Malvido4-Foto AECID\" data-image-description=\"\" data-image-caption=\"\" data-large-file=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&amp;ssl=1\" src=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?resize=600%2C399&#038;ssl=1\" alt=\"\" class=\"wp-image-6317\" style=\"width:862px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?w=600&amp;ssl=1 600w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?resize=300%2C200&amp;ssl=1 300w, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?resize=150%2C100&amp;ssl=1 150w\" sizes=\"auto, (max-width: 600px) 100vw, 600px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Quienes visiten Madrid tienen la oportunidad de ver el ajuar funerario original de la Reina Roja, conformado por 19 piezas, expuesto en el Museo Nacional Thyssen-Bornemisza como parte de la muestra &#8220;La se\u00f1ora Tz\u2019 aka ab\u2019 Ajaw, la \u2018Reina Roja\u2019 de Palenque&#8221;, hasta el 22 de marzo de 2026.<\/p>\n\n\n\n<p><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Por Staff AzTurismo El misterio y el poder de las mujeres mayas han tomado la capital espa\u00f1ola. En un evento que conjuga arqueolog\u00eda, historia y periodismo narrativo, la escritora y periodista cultural Adriana Malvido present\u00f3 su libro &#8220;La Reina Roja&#8221; el pasado 4 de noviembre de 2025 en la Casa de M\u00e9xico en Madrid, Espa\u00f1a. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":6317,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"jetpack_post_was_ever_published":false,"_jetpack_newsletter_access":"","_jetpack_dont_email_post_to_subs":false,"_jetpack_newsletter_tier_id":0,"_jetpack_memberships_contains_paywalled_content":false,"_jetpack_memberships_contains_paid_content":false,"footnotes":"","jetpack_publicize_message":"","jetpack_publicize_feature_enabled":true,"jetpack_social_post_already_shared":true,"jetpack_social_options":{"image_generator_settings":{"template":"highway","default_image_id":0,"font":"","enabled":false},"version":2}},"categories":[30,31,33],"tags":[3029,99,192,3030,3032,692],"class_list":{"0":"post-6316","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-e","8":"category-especiales","9":"category-especiales-segundarias","10":"tag-adriana-malvido","11":"tag-azturismo","12":"tag-inah","13":"tag-libro-la-reina-roja","14":"tag-libros-de-arqueologia","15":"tag-madrid"},"yoast_head":"<!-- This site is optimized with the Yoast SEO plugin v27.5 - https:\/\/yoast.com\/product\/yoast-seo-wordpress\/ -->\n<title>La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid - Azturismo Noticias<\/title>\n<meta name=\"description\" content=\"Adriana Malvido presenta la nueva edici\u00f3n de su libro en la Casa de M\u00e9xico en Espa\u00f1a, revelando novedades sobre la poderosa mujer de Palenque en el marco de una magna exposici\u00f3n.\" \/>\n<meta name=\"robots\" content=\"index, follow, max-snippet:-1, max-image-preview:large, max-video-preview:-1\" \/>\n<link rel=\"canonical\" href=\"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316\" \/>\n<meta property=\"og:locale\" content=\"es_MX\" \/>\n<meta property=\"og:type\" content=\"article\" \/>\n<meta property=\"og:title\" content=\"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid - Azturismo Noticias\" \/>\n<meta property=\"og:description\" content=\"Adriana Malvido presenta la nueva edici\u00f3n de su libro en la Casa de M\u00e9xico en Espa\u00f1a, revelando novedades sobre la poderosa mujer de Palenque en el marco de una magna exposici\u00f3n.\" \/>\n<meta property=\"og:url\" content=\"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316\" \/>\n<meta property=\"og:site_name\" content=\"Azturismo Noticias\" \/>\n<meta property=\"article:publisher\" content=\"https:\/\/www.facebook.com\/AzturismoNoticias\" \/>\n<meta property=\"article:published_time\" content=\"2025-11-07T20:42:07+00:00\" \/>\n<meta property=\"article:modified_time\" content=\"2025-11-07T20:42:12+00:00\" \/>\n<meta property=\"og:image\" content=\"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:width\" content=\"600\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:height\" content=\"399\" \/>\n\t<meta property=\"og:image:type\" content=\"image\/jpeg\" \/>\n<meta name=\"author\" content=\"Azturismo\" \/>\n<meta name=\"twitter:card\" content=\"summary_large_image\" \/>\n<meta name=\"twitter:creator\" content=\"@AzTurismo\" \/>\n<meta name=\"twitter:site\" content=\"@AzTurismo\" \/>\n<meta name=\"twitter:label1\" content=\"Escrito por\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data1\" content=\"Azturismo\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:label2\" content=\"Tiempo de lectura\" \/>\n\t<meta name=\"twitter:data2\" content=\"3 minutos\" \/>\n<script type=\"application\/ld+json\" class=\"yoast-schema-graph\">{\"@context\":\"https:\\\/\\\/schema.org\",\"@graph\":[{\"@type\":\"Article\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#article\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316\"},\"author\":{\"name\":\"Azturismo\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1\"},\"headline\":\"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid\",\"datePublished\":\"2025-11-07T20:42:07+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-07T20:42:12+00:00\",\"mainEntityOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316\"},\"wordCount\":561,\"commentCount\":0,\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#organization\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1\",\"keywords\":[\"Adriana Malvido\",\"azturismo\",\"INAH\",\"libro La Reina Roja\",\"libros de arqueolog\u00eda\",\"Madrid\"],\"articleSection\":[\"Destacadas\",\"ESPECIALES 1\",\"ESPECIALES 2\"],\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"CommentAction\",\"name\":\"Comment\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#respond\"]}]},{\"@type\":\"WebPage\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316\",\"name\":\"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid - Azturismo Noticias\",\"isPartOf\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#website\"},\"primaryImageOfPage\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#primaryimage\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#primaryimage\"},\"thumbnailUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1\",\"datePublished\":\"2025-11-07T20:42:07+00:00\",\"dateModified\":\"2025-11-07T20:42:12+00:00\",\"description\":\"Adriana Malvido presenta la nueva edici\u00f3n de su libro en la Casa de M\u00e9xico en Espa\u00f1a, revelando novedades sobre la poderosa mujer de Palenque en el marco de una magna exposici\u00f3n.\",\"breadcrumb\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#breadcrumb\"},\"inLanguage\":\"es\",\"potentialAction\":[{\"@type\":\"ReadAction\",\"target\":[\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316\"]}]},{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#primaryimage\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2025\\\/11\\\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1\",\"width\":600,\"height\":399},{\"@type\":\"BreadcrumbList\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?p=6316#breadcrumb\",\"itemListElement\":[{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":1,\"name\":\"Home\",\"item\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/\"},{\"@type\":\"ListItem\",\"position\":2,\"name\":\"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid\"}]},{\"@type\":\"WebSite\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#website\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/\",\"name\":\"Azturismo\",\"description\":\"Azturismo Noticias\",\"publisher\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#organization\"},\"potentialAction\":[{\"@type\":\"SearchAction\",\"target\":{\"@type\":\"EntryPoint\",\"urlTemplate\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?s={search_term_string}\"},\"query-input\":{\"@type\":\"PropertyValueSpecification\",\"valueRequired\":true,\"valueName\":\"search_term_string\"}}],\"inLanguage\":\"es\"},{\"@type\":\"Organization\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#organization\",\"name\":\"Azturismo\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/\",\"logo\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\",\"url\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/i0.wp.com\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/uploads\\\/2024\\\/03\\\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1\",\"width\":294,\"height\":69,\"caption\":\"Azturismo\"},\"image\":{\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/logo\\\/image\\\/\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/www.facebook.com\\\/AzturismoNoticias\",\"https:\\\/\\\/x.com\\\/AzTurismo\",\"https:\\\/\\\/www.instagram.com\\\/azturismo_noticias\\\/?fbclid=IwAR2xMiuoHbs6eLeIHKP8P5sSGa-xFrw7FfejscXO7kDghWa7wKLjGczKOwE\",\"https:\\\/\\\/www.tiktok.com\\\/@azturismo\"]},{\"@type\":\"Person\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/#\\\/schema\\\/person\\\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1\",\"name\":\"Azturismo\",\"image\":{\"@type\":\"ImageObject\",\"inLanguage\":\"es\",\"@id\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1777707566\",\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1777707566\",\"contentUrl\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/wp-content\\\/litespeed\\\/avatar\\\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1777707566\",\"caption\":\"Azturismo\"},\"sameAs\":[\"https:\\\/\\\/azturismo.net\"],\"url\":\"https:\\\/\\\/azturismo.net\\\/?author=1\"}]}<\/script>\n<!-- \/ Yoast SEO plugin. -->","yoast_head_json":{"title":"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid - Azturismo Noticias","description":"Adriana Malvido presenta la nueva edici\u00f3n de su libro en la Casa de M\u00e9xico en Espa\u00f1a, revelando novedades sobre la poderosa mujer de Palenque en el marco de una magna exposici\u00f3n.","robots":{"index":"index","follow":"follow","max-snippet":"max-snippet:-1","max-image-preview":"max-image-preview:large","max-video-preview":"max-video-preview:-1"},"canonical":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316","og_locale":"es_MX","og_type":"article","og_title":"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid - Azturismo Noticias","og_description":"Adriana Malvido presenta la nueva edici\u00f3n de su libro en la Casa de M\u00e9xico en Espa\u00f1a, revelando novedades sobre la poderosa mujer de Palenque en el marco de una magna exposici\u00f3n.","og_url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316","og_site_name":"Azturismo Noticias","article_publisher":"https:\/\/www.facebook.com\/AzturismoNoticias","article_published_time":"2025-11-07T20:42:07+00:00","article_modified_time":"2025-11-07T20:42:12+00:00","og_image":[{"width":600,"height":399,"url":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg","type":"image\/jpeg"}],"author":"Azturismo","twitter_card":"summary_large_image","twitter_creator":"@AzTurismo","twitter_site":"@AzTurismo","twitter_misc":{"Escrito por":"Azturismo","Tiempo de lectura":"3 minutos"},"schema":{"@context":"https:\/\/schema.org","@graph":[{"@type":"Article","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#article","isPartOf":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316"},"author":{"name":"Azturismo","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/person\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1"},"headline":"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid","datePublished":"2025-11-07T20:42:07+00:00","dateModified":"2025-11-07T20:42:12+00:00","mainEntityOfPage":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316"},"wordCount":561,"commentCount":0,"publisher":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#organization"},"image":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1","keywords":["Adriana Malvido","azturismo","INAH","libro La Reina Roja","libros de arqueolog\u00eda","Madrid"],"articleSection":["Destacadas","ESPECIALES 1","ESPECIALES 2"],"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"CommentAction","name":"Comment","target":["https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#respond"]}]},{"@type":"WebPage","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316","url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316","name":"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid - Azturismo Noticias","isPartOf":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#website"},"primaryImageOfPage":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#primaryimage"},"image":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#primaryimage"},"thumbnailUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1","datePublished":"2025-11-07T20:42:07+00:00","dateModified":"2025-11-07T20:42:12+00:00","description":"Adriana Malvido presenta la nueva edici\u00f3n de su libro en la Casa de M\u00e9xico en Espa\u00f1a, revelando novedades sobre la poderosa mujer de Palenque en el marco de una magna exposici\u00f3n.","breadcrumb":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#breadcrumb"},"inLanguage":"es","potentialAction":[{"@type":"ReadAction","target":["https:\/\/azturismo.net\/?p=6316"]}]},{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#primaryimage","url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1","width":600,"height":399},{"@type":"BreadcrumbList","@id":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6316#breadcrumb","itemListElement":[{"@type":"ListItem","position":1,"name":"Home","item":"https:\/\/azturismo.net\/"},{"@type":"ListItem","position":2,"name":"La Reina Roja: una testigo del hallazgo Maya revive la historia de Tz\u2019aka ab\u2019 Ajaw en Madrid"}]},{"@type":"WebSite","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#website","url":"https:\/\/azturismo.net\/","name":"Azturismo","description":"Azturismo Noticias","publisher":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#organization"},"potentialAction":[{"@type":"SearchAction","target":{"@type":"EntryPoint","urlTemplate":"https:\/\/azturismo.net\/?s={search_term_string}"},"query-input":{"@type":"PropertyValueSpecification","valueRequired":true,"valueName":"search_term_string"}}],"inLanguage":"es"},{"@type":"Organization","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#organization","name":"Azturismo","url":"https:\/\/azturismo.net\/","logo":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/logo\/image\/","url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1","contentUrl":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2024\/03\/logo-el-bueno-.png?fit=294%2C69&ssl=1","width":294,"height":69,"caption":"Azturismo"},"image":{"@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/logo\/image\/"},"sameAs":["https:\/\/www.facebook.com\/AzturismoNoticias","https:\/\/x.com\/AzTurismo","https:\/\/www.instagram.com\/azturismo_noticias\/?fbclid=IwAR2xMiuoHbs6eLeIHKP8P5sSGa-xFrw7FfejscXO7kDghWa7wKLjGczKOwE","https:\/\/www.tiktok.com\/@azturismo"]},{"@type":"Person","@id":"https:\/\/azturismo.net\/#\/schema\/person\/4b56d87f51c4d1b518c650739ad3bbc1","name":"Azturismo","image":{"@type":"ImageObject","inLanguage":"es","@id":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/litespeed\/avatar\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1777707566","url":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/litespeed\/avatar\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1777707566","contentUrl":"https:\/\/azturismo.net\/wp-content\/litespeed\/avatar\/dfe28a31cdd68b788da48a316e50db10.jpg?ver=1777707566","caption":"Azturismo"},"sameAs":["https:\/\/azturismo.net"],"url":"https:\/\/azturismo.net\/?author=1"}]}},"jetpack_publicize_connections":[],"jetpack_featured_media_url":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/LaReina-Roja-Adriana-Malvido4-Foto-AECID.jpg?fit=600%2C399&ssl=1","jetpack_sharing_enabled":true,"jetpack-related-posts":[{"id":3525,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=3525","url_meta":{"origin":6316,"position":0},"title":"Laura Rojo asume la direcci\u00f3n del Museo Maya de Canc\u00fan","author":"Azturismo","date":"marzo 31, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismo El Museo Maya de Canc\u00fan (MMC) tiene nueva directora. La fot\u00f3grafa y muse\u00f3grafa Laura Rojo F\u00e4rber ha sido nombrada titular de este recinto por acuerdo del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH), bajo la direcci\u00f3n de Diego Prieto Hern\u00e1ndez. El anuncio se realiz\u00f3 el 27 de\u2026","rel":"","context":"En &quot;NOTITUR&quot;","block_context":{"text":"NOTITUR","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=25"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Margarito-Molina-Juan-Manuel-Garibay-Laura-Rojo-y-Carlos-Esperon.-Foto-Centro-INAH-Quintana-Roo.jpeg?fit=600%2C495&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Margarito-Molina-Juan-Manuel-Garibay-Laura-Rojo-y-Carlos-Esperon.-Foto-Centro-INAH-Quintana-Roo.jpeg?fit=600%2C495&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/03\/Margarito-Molina-Juan-Manuel-Garibay-Laura-Rojo-y-Carlos-Esperon.-Foto-Centro-INAH-Quintana-Roo.jpeg?fit=600%2C495&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":3928,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=3928","url_meta":{"origin":6316,"position":1},"title":"Vuelo directo Quer\u00e9taro-Madrid fortalece la conexi\u00f3n entre M\u00e9xico y Espa\u00f1a","author":"Azturismo","date":"mayo 29, 2025","format":false,"excerpt":"Madrid, Espa\u00f1a \u2013 29 de mayo de 2025.\u2013 El gobernador de Quer\u00e9taro, Mauricio Kuri Gonz\u00e1lez, present\u00f3 oficialmente el nuevo vuelo directo entre Quer\u00e9taro y Madrid, operado por la aerol\u00ednea Iberojet, filial del Grupo \u00c1voris. Esta nueva ruta a\u00e9rea marca un paso estrat\u00e9gico hacia la internacionalizaci\u00f3n del estado de Quer\u00e9taro y\u2026","rel":"","context":"En &quot;Destacadas&quot;","block_context":{"text":"Destacadas","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=30"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/PSX_20250529_154634.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/PSX_20250529_154634.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/05\/PSX_20250529_154634.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":4656,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=4656","url_meta":{"origin":6316,"position":2},"title":"\u00a1Agosto te ofrece 13 recorridos imperdibles por la CDMX!","author":"Azturismo","date":"agosto 1, 2025","format":false,"excerpt":"Paseos Culturales INAH Por Staff AzTurismo El Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH) presenta su agenda de Paseos Culturales para agosto 2025, con 13 recorridos \u00fanicos que combinan historia, arte, arqueolog\u00eda y cultura en los destinos m\u00e1s emblem\u00e1ticos de la Ciudad de M\u00e9xico. \u00bfQu\u00e9 son los Paseos Culturales INAH?\u2026","rel":"","context":"En &quot;Destacadas&quot;","block_context":{"text":"Destacadas","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=30"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/La-vida-del-tlatoani-Cuauhtemoc-sera-el-eje-de-un-paseo-cultural-por-el-Centro-Historico-de-la-Ciudad-de-Mexico-y-Tlatelolco.-Foto-Eduardo-Suarez-INAH.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/La-vida-del-tlatoani-Cuauhtemoc-sera-el-eje-de-un-paseo-cultural-por-el-Centro-Historico-de-la-Ciudad-de-Mexico-y-Tlatelolco.-Foto-Eduardo-Suarez-INAH.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/La-vida-del-tlatoani-Cuauhtemoc-sera-el-eje-de-un-paseo-cultural-por-el-Centro-Historico-de-la-Ciudad-de-Mexico-y-Tlatelolco.-Foto-Eduardo-Suarez-INAH.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":6413,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=6413","url_meta":{"origin":6316,"position":3},"title":"Sorprende Aguada F\u00e9nix, el mapa del universo de los antiguos mesoamericanos","author":"Azturismo","date":"noviembre 14, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismo \ud83d\uddfa\ufe0f Un hito arqueol\u00f3gico sin precedentes est\u00e1 reescribiendo la cronolog\u00eda y la cosmovisi\u00f3n de las culturas prehisp\u00e1nicas. El sitio de Aguada F\u00e9nix, descubierto en Tabasco en 2017, ha revelado que hace mil a\u00f1os antes de nuestra era, fue planeado y construido como un gigantesco Cosmograma, una representaci\u00f3n\u2026","rel":"","context":"En &quot;Destacadas&quot;","block_context":{"text":"Destacadas","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=30"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Tabasco-CrucigramaCache-NR10-11-Photo-by-Inomata.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Tabasco-CrucigramaCache-NR10-11-Photo-by-Inomata.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Tabasco-CrucigramaCache-NR10-11-Photo-by-Inomata.jpg?fit=600%2C400&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":5139,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=5139","url_meta":{"origin":6316,"position":4},"title":"INAH presenta + de 300 T\u00edtulos con descuentos de hasta 80% en la VII Feria del Libro Universitario","author":"Azturismo","date":"agosto 27, 2025","format":false,"excerpt":"Por Staff AzTurismo La VII Feria Internacional del Libro de las Universitarias y los Universitarios (Filuni) 2025 contar\u00e1 con una destacada participaci\u00f3n del Instituto Nacional de Antropolog\u00eda e Historia (INAH), que ofrecer\u00e1 m\u00e1s de 300 t\u00edtulos especializados con descuentos de hasta el 80% del 26 al 31 de agosto en\u2026","rel":"","context":"En &quot;Destacadas&quot;","block_context":{"text":"Destacadas","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=30"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/El-INAH-listo-para-la-VII-Feria-Internacional-del-Libro-de-las-Universitarias-y-los-Universitarios.jpeg?fit=600%2C600&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/El-INAH-listo-para-la-VII-Feria-Internacional-del-Libro-de-las-Universitarias-y-los-Universitarios.jpeg?fit=600%2C600&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/08\/El-INAH-listo-para-la-VII-Feria-Internacional-del-Libro-de-las-Universitarias-y-los-Universitarios.jpeg?fit=600%2C600&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x"},"classes":[]},{"id":5517,"url":"https:\/\/azturismo.net\/?p=5517","url_meta":{"origin":6316,"position":5},"title":"M\u00e9xico har\u00e1 historia en FITUR 2026: Josefina Rodr\u00edguez","author":"Azturismo","date":"septiembre 19, 2025","format":false,"excerpt":"Por Oscar V\u00e1zquez C M\u00e9xico se prepara para una participaci\u00f3n sin precedentes en la Feria Internacional de Turismo (FITUR) 2026, que se celebrar\u00e1 en Madrid, Espa\u00f1a. Nuestro pa\u00eds ser\u00e1 Pa\u00eds Invitado y contar\u00e1 con el pabell\u00f3n m\u00e1s grande de su historia, representando a los 32 estados de la Rep\u00fablica y\u2026","rel":"","context":"En &quot;Destacadas&quot;","block_context":{"text":"Destacadas","link":"https:\/\/azturismo.net\/?cat=30"},"img":{"alt_text":"","src":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Comunicado-201-3.jpg?fit=832%2C554&ssl=1&resize=350%2C200","width":350,"height":200,"srcset":"https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Comunicado-201-3.jpg?fit=832%2C554&ssl=1&resize=350%2C200 1x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Comunicado-201-3.jpg?fit=832%2C554&ssl=1&resize=525%2C300 1.5x, https:\/\/i0.wp.com\/azturismo.net\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/Comunicado-201-3.jpg?fit=832%2C554&ssl=1&resize=700%2C400 2x"},"classes":[]}],"jetpack_shortlink":"https:\/\/wp.me\/pfqZGx-1DS","amp_enabled":true,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6316","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=6316"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6316\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":6319,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/6316\/revisions\/6319"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/6317"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=6316"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=6316"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/azturismo.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=6316"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}